Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ nhưng làm tăng nguy cơ bệnh tim, đột quỵ và tổn thương thận. Chẩn đoán cần dựa trên nhiều lần đo đúng cách; điều trị gồm lối sống và thuốc khi có chỉ định.
Tăng huyết áp là tình trạng áp lực của máu lên thành động mạch tăng kéo dài. Bệnh thường không gây triệu chứng rõ, nên đo huyết áp đúng cách là bước quan trọng để phát hiện sớm và giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim, bệnh thận và các biến chứng khác.
Hai con số huyết áp có ý nghĩa gì?
Huyết áp tâm thu là số phía trên, phản ánh áp lực trong động mạch khi tim co bóp. Huyết áp tâm trương là số phía dưới, phản ánh áp lực khi tim nghỉ giữa các nhịp đập.
Ngưỡng chẩn đoán có thể khác nhau giữa các hướng dẫn
WHO định nghĩa tăng huyết áp ở người lớn khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên, được xác nhận khi đo vào hai ngày khác nhau.
Vì vậy, không nên tự kết luận bệnh chỉ từ một phép đo hoặc chỉ từ một bảng trên mạng. Bác sĩ sẽ xem xét nhiều lần đo, nguy cơ tim mạch, tuổi, bệnh thận, đái tháo đường, thai kỳ và các yếu tố khác.
Tăng huyết áp thường không có triệu chứng
Nhiều người có huyết áp cao trong thời gian dài mà không thấy đau đầu, chóng mặt hay khó chịu. Cách đáng tin cậy để phát hiện là đo huyết áp. Khi huyết áp rất cao, một số người có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, nhìn mờ, lú lẫn hoặc triệu chứng thần kinh.
Đo huyết áp tại nhà có ích không?
Có. Theo AHA, đo huyết áp ngoài phòng khám, bao gồm theo dõi tại nhà, có thể hỗ trợ xác nhận chẩn đoán và theo dõi hiệu quả điều trị. Nên sử dụng máy đo tự động bắp tay đã được kiểm định, chọn vòng bít đúng kích thước, nghỉ yên ít nhất 5 phút trước khi đo và thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Yếu tố nào làm tăng nguy cơ?
- Tuổi cao hơn và tiền sử gia đình.
- Ăn nhiều muối, ít rau quả và chế độ ăn kém cân bằng.
- Thừa cân hoặc béo phì.
- Ít vận động.
- Uống nhiều rượu và sử dụng thuốc lá.
- Đái tháo đường, bệnh thận và một số bệnh lý khác.
Tăng huyết áp nguyên phát và thứ phát
Phần lớn người bệnh có tăng huyết áp nguyên phát, không tìm thấy một nguyên nhân đơn lẻ và thường phát triển dần theo thời gian.
Tăng huyết áp thứ phát có thể liên quan bệnh thận, ngưng thở khi ngủ, rối loạn nội tiết, bệnh mạch máu, một số thuốc hoặc chất kích thích. Khi huyết áp xuất hiện đột ngột, rất khó kiểm soát hoặc xảy ra ở người trẻ, bác sĩ có thể tìm nguyên nhân thứ phát.
Điều trị gồm những gì?
Điều trị có thể gồm giảm muối, ăn uống lành mạnh, vận động đều, giảm cân khi thừa cân, hạn chế rượu, ngừng thuốc lá và dùng thuốc hạ huyết áp khi có chỉ định. Không có thuốc “không kê đơn” nào nên được xem là điều trị chuẩn cho tăng huyết áp.
Không tự ngừng thuốc khi thấy huyết áp về bình thường, vì kết quả đó có thể chính là nhờ thuốc đang phát huy tác dụng.
Khi nào huyết áp rất cao cần xử trí khẩn?
Nếu huyết áp cao hơn 180/120 mmHg, hãy chờ ít nhất 1 phút rồi đo lại. Nếu kết quả vẫn rất cao, cần liên hệ nhân viên y tế ngay. Nếu đồng thời có đau ngực, khó thở, đau lưng, tê hoặc yếu, thay đổi thị lực, khó nói hoặc triệu chứng mới đáng lo, cần gọi cấp cứu ngay.
Kết luận
Tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm nhưng có thể gây biến chứng nghiêm trọng. Đo huyết áp đúng, xác nhận bằng nhiều lần đo và điều trị theo nguy cơ cá nhân quan trọng hơn việc chờ xuất hiện triệu chứng.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
