Người khỏe mạnh không cần uống nước, trà hay viên “thải độc gan” định kỳ. Cách bảo vệ gan có cơ sở hơn là hạn chế rượu, duy trì cân nặng phù hợp, vận động, phòng viêm gan và sử dụng thuốc/thực phẩm bổ sung an toàn.
Gan tham gia chuyển hóa chất dinh dưỡng, thuốc và nhiều chất từ môi trường; đồng thời tạo mật, protein và nhiều chất cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, người khỏe mạnh không cần uống một sản phẩm định kỳ để “rửa gan” hay “thải độc gan”.
Gan có cần “detox” định kỳ không?
Không có bằng chứng thuyết phục rằng các chế độ detox, nước ép, trà thảo dược hoặc viên “mát gan” có thể loại bỏ độc tố ở người khỏe mạnh. NCCIH cho biết nghiên cứu về các chương trình detox ở người còn ít, chất lượng thấp và chưa chứng minh được khả năng “loại độc tố” khỏi cơ thể.
Gan thật sự làm gì?
Gan xử lý và phân phối chất dinh dưỡng, chuyển hóa nhiều loại thuốc và chất hóa học, tạo mật, tổng hợp protein và tham gia điều hòa chuyển hóa. “Giải độc” trong y khoa không phải là một quá trình có thể tăng tốc đơn giản bằng một loại đồ uống.
Mụn, hôi miệng hay mề đay có phải dấu hiệu “gan đầy độc tố”?
Không nên chẩn đoán như vậy. Mụn trứng cá, hôi miệng, mề đay, đầy hơi hoặc mất tập trung có rất nhiều nguyên nhân khác nhau và không phải các dấu hiệu đặc hiệu của “gan cần detox”. Gắn mọi triệu chứng này với gan có thể làm bỏ sót nguyên nhân thật sự.
Dấu hiệu nào có thể liên quan bệnh gan?
Nhiều bệnh gan giai đoạn sớm không có triệu chứng. Khi bệnh tiến triển, một số biểu hiện có thể gồm mệt mỏi, ngứa, chán ăn, sụt cân không chủ ý, đau hoặc khó chịu vùng bụng trên bên phải, dễ bầm/chảy máu, nước tiểu sẫm màu, vàng da/vàng mắt, phù chân, bụng to do dịch hoặc lú lẫn.
Nếu xuất hiện vàng da, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, lú lẫn, bụng trướng nhanh hoặc đau nhiều, cần đi khám sớm hoặc cấp cứu tùy mức độ.
Làm gì để bảo vệ gan?
- Hạn chế hoặc tránh rượu, đặc biệt khi đã có bệnh gan.
- Duy trì cân nặng phù hợp, ăn đa dạng và vận động đều.
- Không tự tăng liều thuốc giảm đau hoặc phối hợp nhiều thuốc/thực phẩm bổ sung.
- Phòng viêm gan virus bằng tiêm chủng khi có vaccine phù hợp và giảm nguy cơ phơi nhiễm.
- Khám và xét nghiệm khi có yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, uống nhiều rượu hoặc tiền sử viêm gan.
Nếu gan nhiễm mỡ thì sao?
Với bệnh gan nhiễm mỡ liên quan chuyển hóa, NIDDK nhấn mạnh giảm cân từ từ, ăn uống lành mạnh và hoạt động thể lực có thể giúp giảm mỡ trong gan; ở một số người, giảm cân nhiều hơn còn giúp giảm viêm và xơ hóa. Giảm cân quá nhanh hoặc suy dinh dưỡng có thể làm bệnh gan nặng hơn.
Nghệ, trà xanh, đậu xanh hay nước lọc có “giải độc gan” không?
Uống đủ nước là một phần của chăm sóc sức khỏe nói chung nhưng không “rửa độc tố khỏi gan”. Nghệ, trà xanh và đậu xanh có thể là thực phẩm trong chế độ ăn, nhưng không nên quảng cáo như thuốc detox gan. Đặc biệt, một số chiết xuất thảo dược cô đặc có thể gây tổn thương gan.
Có nên uống viên “bổ gan, thải độc gan” sau khi nhậu?
Không có viên bổ sung nào được chứng minh có thể nhanh chóng đảo ngược tác hại của việc uống nhiều rượu. Cách bảo vệ gan tốt nhất vẫn là giảm lượng rượu, tránh uống dồn nhiều trong thời gian ngắn và khám nếu có dấu hiệu bệnh gan.
Thực phẩm bổ sung có thể làm hại gan không?
Có. NIDDK lưu ý một số thảo dược và thực phẩm bổ sung có thể gây tổn thương gan. Vì vậy, người có men gan tăng, viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc đang dùng nhiều thuốc nên hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng sản phẩm “detox”.
Kết luận
Gan không cần được “rửa” định kỳ. Thay vì tìm đồ uống hoặc viên thải độc, hãy tập trung vào giảm rượu, duy trì cân nặng phù hợp, ăn uống cân bằng, vận động, phòng viêm gan và sử dụng thuốc/thực phẩm bổ sung an toàn. Khi có dấu hiệu nghi bệnh gan, cần khám và xét nghiệm thay vì tự detox.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
