Vitamin E là dưỡng chất tan trong chất béo có vai trò chống oxy hóa và nhiều chức năng sinh học khác. Người khỏe mạnh nên ưu tiên thực phẩm; bổ sung liều cao không phải cách phòng hay điều trị chung cho bệnh tim, suy giảm trí nhớ, Parkinson hoặc các bệnh khác.
Vitamin E là nhóm hợp chất tan trong chất béo; alpha-tocopherol là dạng được cơ thể duy trì trong máu và được dùng để xây dựng khuyến nghị dinh dưỡng. Cụm “vitamin E đỏ” thường chỉ cách gọi thương mại hoặc hình thức viên nang, không phải một dạng vitamin E có công dụng y khoa riêng.
Vitamin E có vai trò gì?
Vitamin E tham gia bảo vệ màng tế bào khỏi quá trình oxy hóa và có vai trò trong chức năng miễn dịch, tín hiệu tế bào và một số quá trình chuyển hóa. Thiếu vitamin E thực sự hiếm ở người khỏe mạnh và thường gặp hơn trong các bệnh gây kém hấp thu chất béo.
Nhu cầu vitamin E mỗi ngày là bao nhiêu?
NIH Office of Dietary Supplements khuyến nghị người từ 14 tuổi trở lên cần khoảng 15 mg alpha-tocopherol mỗi ngày; người đang cho con bú cần 19 mg/ngày. Phần lớn nhu cầu nên đến từ thực phẩm.
Thực phẩm giàu vitamin E
- Dầu mầm lúa mì.
- Hạt hướng dương.
- Hạnh nhân, hạt phỉ và đậu phộng.
- Dầu hướng dương, dầu rum và một số dầu thực vật.
- Một số rau lá xanh và thực phẩm tăng cường vitamin E.
Vitamin E có nên uống để phòng bệnh tim, ung thư hoặc suy giảm trí nhớ?
Không nên dùng vitamin E liều cao thường quy với các mục tiêu này. Các thử nghiệm lâm sàng lớn không cho thấy bổ sung vitamin E giúp phòng bệnh tim mạch; dữ liệu cũng không ủng hộ dùng vitamin E để duy trì nhận thức ở người khỏe mạnh hoặc người suy giảm nhận thức nhẹ.
Một số nghiên cứu còn ghi nhận nguy cơ bất lợi ở liều cao, gồm tăng nguy cơ chảy máu/đột quỵ xuất huyết và trong một thử nghiệm, tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới dùng vitamin E liều cao kéo dài.
Vitamin E có dùng trong MASH/NASH không?
Vitamin E đã được nghiên cứu trong viêm gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa, trước đây thường gọi NASH. Một thử nghiệm lớn cho thấy vitamin E 800 IU/ngày cải thiện một số đặc điểm mô học ở người lớn không đái tháo đường mắc NASH.
Tuy nhiên, đây là liều điều trị trong nhóm bệnh nhân được lựa chọn, không phải khuyến nghị để mọi người có gan nhiễm mỡ tự mua vitamin E uống. Việc cân nhắc vitamin E cần dựa trên chẩn đoán, đái tháo đường, giai đoạn bệnh gan và nguy cơ của từng người.
Vitamin E có điều trị Parkinson, PMS hay viêm khớp dạng thấp không?
Bài cũ liệt kê nhiều bệnh như Parkinson, PMS, viêm khớp dạng thấp và rối loạn vận động như các “tác dụng” của vitamin E. Mức bằng chứng giữa các tình trạng này rất khác nhau và chưa đủ để biến vitamin E thành một thuốc điều trị chung. Người mắc các bệnh này không nên tự thay thế thuốc chuẩn bằng vitamin E.
Có nên cắt viên vitamin E uống để bôi trực tiếp lên mặt?
Không nên coi viên nang uống là serum da. Tá dược và nồng độ của viên uống không được thiết kế như mỹ phẩm bôi mặt. Bằng chứng về vitamin E bôi đơn độc, kể cả cho sẹo, còn chưa thuyết phục; một số người có thể bị kích ứng hoặc viêm da tiếp xúc.
Nếu muốn dùng vitamin E trong chăm sóc da, nên chọn sản phẩm bôi ngoài da có công thức phù hợp và thử trên vùng nhỏ trước. Vitamin E cũng không thay thế kem chống nắng.
Có cần uống vitamin E “sau ăn sáng 30 phút”?
Vitamin E tan trong chất béo nên hấp thu cùng bữa ăn có chất béo sẽ hợp lý hơn uống khi đói. Tuy nhiên, không có yêu cầu phải đúng 30 phút sau bữa sáng. Nếu sản phẩm được bác sĩ kê hoặc có hướng dẫn trên nhãn, hãy dùng theo hướng dẫn đó.
Dùng nhiều vitamin E có nguy cơ gì?
Vitamin E liều cao có thể ức chế kết tập tiểu cầu và ảnh hưởng đông máu. Người dùng warfarin, aspirin, clopidogrel hoặc các thuốc chống đông/kháng tiểu cầu khác nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bổ sung liều cao.
Giới hạn trên của vitamin E bổ sung ở người lớn tại Hoa Kỳ là 1.000 mg alpha-tocopherol/ngày, nhưng đây là ngưỡng an toàn tối đa ước tính chứ không phải liều nên dùng hằng ngày.
Kết luận
Vitamin E là dưỡng chất cần thiết nhưng “nhiều hơn” không đồng nghĩa “tốt hơn”. Người khỏe mạnh nên ưu tiên nguồn thực phẩm; bổ sung liều cao chỉ nên được cân nhắc khi có mục tiêu y khoa rõ và được nhân viên y tế đánh giá. Không nên dùng viên vitamin E uống như serum hoặc quảng bá nó như phương pháp điều trị hàng loạt bệnh.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
