Lecithin là hỗn hợp phospholipid thường chứa nhiều phosphatidylcholine và được dùng rộng rãi làm chất nhũ hóa. Lecithin có thể cung cấp choline, nhưng bằng chứng không ủng hộ việc dùng nó như thuốc tăng trí nhớ, chữa sa sút trí tuệ hay hạ cholesterol.
Lecithin không phải một hoạt chất duy nhất mà là hỗn hợp các phospholipid và chất béo liên quan, trong đó phosphatidylcholine thường là thành phần quan trọng. Lecithin có thể có nguồn gốc từ đậu nành, hướng dương, trứng và các nguồn khác; nó được dùng rộng rãi trong thực phẩm như một chất nhũ hóa và cũng có mặt trong thực phẩm bổ sung.
Lecithin liên quan gì đến choline?
Phosphatidylcholine là một nguồn cung cấp choline. Choline là dưỡng chất cần thiết để tạo phosphatidylcholine trong màng tế bào và acetylcholine – chất dẫn truyền thần kinh tham gia nhiều chức năng của hệ thần kinh.
Điều này không có nghĩa uống lecithin sẽ tự động “tăng trí nhớ” hoặc chữa mất trí nhớ. Một dưỡng chất cần thiết cho sinh lý bình thường không đồng nghĩa bổ sung thêm sẽ điều trị được bệnh khi cơ thể không thiếu dưỡng chất đó.
Lecithin có giúp điều trị Alzheimer hoặc sa sút trí tuệ không?
Các thử nghiệm ngẫu nhiên cũ về lecithin ở người mắc sa sút trí tuệ không cho thấy lợi ích lâm sàng rõ ràng. Tổng quan Cochrane kết luận bằng chứng không ủng hộ lecithin để điều trị sa sút trí tuệ hoặc suy giảm nhận thức.
Vì vậy, bài cũ không nên giữ các câu “dưỡng não”, “tăng trí nhớ” hay “dùng cho người cao tuổi lú lẫn” như công dụng điều trị đã được chứng minh.
Lecithin có làm giảm cholesterol không?
Một số nghiên cứu nhỏ và dữ liệu về thực phẩm đậu nành từng gợi ý ảnh hưởng đến lipid máu, nhưng chưa có cơ sở để dùng lecithin như thuốc hạ cholesterol. Nếu LDL-cholesterol cao, biện pháp điều trị nên dựa trên nguy cơ tim mạch tổng thể, chế độ ăn, vận động và thuốc khi có chỉ định.
Lecithin có điều trị bệnh gan, túi mật, trầm cảm hay chàm không?
Không nên quảng bá lecithin như thuốc điều trị những bệnh này. Choline có vai trò quan trọng đối với chức năng gan và thiếu choline có thể liên quan đến gan nhiễm mỡ, nhưng ODS lưu ý vẫn cần thêm nghiên cứu để hiểu liệu choline có giúp phòng hoặc điều trị bệnh gan nhiễm mỡ hay không.
Các claim “điều chế thuốc điều trị trầm cảm, mất trí nhớ, bệnh gan, bệnh túi mật, bệnh chàm” trong bài cũ đã được bỏ vì gom nhiều chỉ định khác nhau vào một thành phần mà không có bằng chứng lâm sàng tương ứng.
Ứng dụng nào của lecithin được xác lập rõ hơn?
Lecithin có tính nhũ hóa, giúp phân tán pha dầu và nước, nên được sử dụng rộng rãi trong chocolate, bánh kẹo và nhiều sản phẩm thực phẩm. Đây là ứng dụng công nghệ thực phẩm, không phải bằng chứng cho tác dụng chữa bệnh.
Nên lấy choline từ đâu?
Nhiều thực phẩm cung cấp choline như trứng, thịt, cá, đậu nành, sữa và một số loại đậu/hạt. ODS cho biết thực phẩm bổ sung choline có thể ở dạng choline bitartrate, phosphatidylcholine hoặc lecithin; chưa có nghiên cứu so sánh đầy đủ sinh khả dụng giữa các dạng này.
Dùng quá nhiều choline có thể gây hại không?
Lượng choline quá cao có thể gây mùi cơ thể tanh, nôn, đổ mồ hôi nhiều, tiết nhiều nước bọt, hạ huyết áp và tổn thương gan. Mức giới hạn trên của choline ở người lớn do Hoa Kỳ đặt ra là 3.500 mg/ngày từ mọi nguồn, nhưng đây là giới hạn an toàn chứ không phải liều khuyến nghị bổ sung.
Kết luận
Lecithin là hỗn hợp phospholipid có vai trò kỹ thuật quan trọng trong thực phẩm và có thể cung cấp phosphatidylcholine/choline. Tuy nhiên, không nên coi lecithin là thuốc hạ cholesterol, thuốc “bổ não” hay phương pháp điều trị sa sút trí tuệ, bệnh gan, túi mật, trầm cảm hoặc chàm.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
