Mụn trứng cá nặng thường có nốt hoặc nang sâu, đau, lan rộng và có nguy cơ để lại sẹo. Điều trị có thể cần phối hợp thuốc bôi, thuốc uống hoặc isotretinoin dưới sự theo dõi của bác sĩ da liễu.
Mụn trứng cá có thể gồm mụn đầu trắng, đầu đen, sẩn, mụn mủ, nốt và nang. Khi tổn thương viêm sâu, đau, lan rộng hoặc bắt đầu để lại sẹo, việc đi khám da liễu sớm có thể giúp giảm nguy cơ sẹo kéo dài.
Dấu hiệu gợi ý mụn trứng cá nặng
- Nhiều nốt hoặc nang sâu, đau.
- Mụn viêm lan rộng ở mặt, ngực, vai hoặc lưng.
- Bắt đầu có sẹo lõm, sẹo lồi hoặc tăng sắc tố rõ.
- Mụn ảnh hưởng đáng kể đến tự tin, học tập, công việc hoặc sức khỏe tinh thần.
- Điều trị không kê đơn đúng cách nhưng không cải thiện hoặc tiếp tục nặng lên.
Điều trị mụn hiện nay dựa trên những nhóm thuốc nào?
Benzoyl peroxide
Benzoyl peroxide giúp giảm vi khuẩn liên quan đến mụn và viêm. Thuốc thường được phối hợp với retinoid hoặc kháng sinh bôi/uống để tăng hiệu quả và giảm nguy cơ kháng kháng sinh.
Retinoid bôi
Các retinoid như adapalene, tretinoin, tazarotene hoặc trifarotene giúp làm thông thoáng nang lông và giảm hình thành tổn thương mới. Kích ứng, khô và bong da có thể xảy ra lúc đầu, nên cần dùng theo hướng dẫn.
Azelaic acid, salicylic acid và các lựa chọn khác
AAD đưa ra khuyến nghị có điều kiện cho azelaic acid, salicylic acid và clascoterone trong một số tình huống. Việc lựa chọn phụ thuộc loại mụn, da nhạy cảm, thai kỳ và các yếu tố cá nhân.
Kháng sinh
Kháng sinh bôi hoặc uống có thể được dùng cho mụn viêm, nhưng AAD khuyến nghị hạn chế thời gian dùng kháng sinh toàn thân và phối hợp với benzoyl peroxide để giảm nguy cơ kháng thuốc. Không nên tự mua kháng sinh dùng kéo dài.
Điều trị nội tiết ở một số phụ nữ
Thuốc tránh thai phối hợp hoặc spironolactone có thể phù hợp với một số phụ nữ bị mụn có yếu tố nội tiết. Đây là thuốc cần được đánh giá chống chỉ định và nguy cơ trước khi dùng.
Isotretinoin
Isotretinoin là lựa chọn quan trọng cho mụn nặng, mụn gây sẹo hoặc mụn không đáp ứng điều trị tiêu chuẩn. Thuốc cần bác sĩ kê đơn và theo dõi do có nhiều lưu ý an toàn, đặc biệt nguy cơ gây dị tật nếu dùng trong thai kỳ.
Có nên nặn mụn nang hoặc nốt sâu?
Không nên tự chích hoặc bóp các tổn thương sâu vì có thể làm tăng viêm, nhiễm trùng và sẹo. Với một số nốt viêm đau lớn, bác sĩ da liễu có thể tiêm corticosteroid trực tiếp vào tổn thương để giảm đau và viêm nhanh hơn.
Chăm sóc da khi đang điều trị mụn
- Rửa mặt nhẹ nhàng khoảng hai lần mỗi ngày và sau khi đổ nhiều mồ hôi.
- Dùng sản phẩm ghi “non-comedogenic” hoặc “won’t clog pores” nếu phù hợp.
- Không tẩy da chết mạnh hoặc chà xát liên tục.
- Dưỡng ẩm nếu da khô do thuốc.
- Chống nắng phù hợp, đặc biệt khi dùng retinoid hoặc thuốc gây nhạy cảm ánh sáng.
Mụn có ảnh hưởng tâm lý không?
Có. Mụn nặng có thể ảnh hưởng đến tự tin, lo âu và chất lượng cuộc sống. Nếu mụn khiến bạn né tránh xã hội, buồn bã kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, nên nói với bác sĩ; chăm sóc tâm lý có thể quan trọng song song với điều trị da.
Kết luận
Mụn trứng cá nặng cần được điều trị sớm để giảm viêm và nguy cơ sẹo. Phác đồ thường phối hợp nhiều cơ chế điều trị và được cá thể hóa; không nên tự dùng kháng sinh hoặc isotretinoin mà không có theo dõi y tế.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
