Béo phì là một yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư nội mạc tử cung, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất. Chảy máu tử cung bất thường, đặc biệt chảy máu sau mãn kinh, là dấu hiệu cần được đánh giá y tế sớm.
Béo phì không đồng nghĩa với ung thư, nhưng là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư nội mạc tử cung. Nguy cơ còn chịu ảnh hưởng bởi tuổi, tiền sử sinh sản, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), đái tháo đường, một số thuốc và các yếu tố khác.
Vì sao béo phì liên quan đến ung thư nội mạc tử cung?
Mô mỡ không chỉ dự trữ năng lượng mà còn tham gia chuyển hóa hormone. Ở người có nhiều mô mỡ, đặc biệt sau mãn kinh, lượng estrogen lưu hành có thể cao hơn do chuyển đổi hormone trong mô mỡ. Estrogen không được cân bằng đầy đủ bởi progesterone có thể kích thích nội mạc tử cung tăng sinh trong thời gian dài.
Ngoài hormone, béo phì còn liên quan đến đề kháng insulin, viêm mạn mức độ thấp và các thay đổi chuyển hóa khác. Vì vậy, không nên diễn đạt đơn giản rằng “estrogen dư thừa là thủ phạm duy nhất gây ung thư”.
Những yếu tố nào khác làm tăng nguy cơ?
- Tuổi cao hơn, đặc biệt sau mãn kinh.
- PCOS hoặc tình trạng ít rụng trứng kéo dài.
- Đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa.
- Không sinh con, có kinh sớm hoặc mãn kinh muộn.
- Dùng estrogen toàn thân không kèm bảo vệ nội mạc phù hợp ở người còn tử cung.
- Một số yếu tố di truyền, như hội chứng Lynch.
Dấu hiệu nào cần đi khám?
Dấu hiệu thường gặp nhất của ung thư nội mạc tử cung là chảy máu tử cung bất thường. Cần đi khám nếu có:
- Ra máu hoặc đốm máu sau mãn kinh.
- Ra máu giữa hai kỳ kinh.
- Kinh nguyệt thay đổi rõ rệt về lượng hoặc thời gian.
- Đau vùng chậu, đầy bụng hoặc triệu chứng kéo dài không giải thích được.
Sau mãn kinh, bất kỳ chảy máu âm đạo nào cũng cần được đánh giá, dù lượng máu ít.
Tăng cân đột ngột có đồng nghĩa với PCOS không?
Không. PCOS có thể đi kèm tăng cân, kinh thưa hoặc vô kinh, mụn, rậm lông và khó mang thai, nhưng tăng cân đơn độc không đủ để chẩn đoán. Chẩn đoán PCOS cần đánh giá triệu chứng, xét nghiệm và đôi khi siêu âm theo tiêu chuẩn chuyên môn.
Vòng eo tăng có phải do u xơ hoặc khối u buồng trứng?
Không nên suy luận như vậy. Vòng eo tăng thường liên quan đến tăng mỡ cơ thể, nhưng cũng có thể do đầy bụng, dịch ổ bụng hoặc nhiều nguyên nhân khác. U xơ tử cung là khối u lành tính rất phổ biến và không nên mô tả như một bước tiền ung thư. Nếu bụng to nhanh, đau vùng chậu, ra máu bất thường hoặc có cảm giác đầy bụng kéo dài, nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Pap smear có sàng lọc ung thư nội mạc tử cung không?
Không. Pap smear chủ yếu được dùng trong sàng lọc ung thư cổ tử cung, không phải xét nghiệm sàng lọc chuẩn cho ung thư nội mạc tử cung. Khi có chảy máu bất thường, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm qua đường âm đạo, sinh thiết nội mạc tử cung hoặc các xét nghiệm khác tùy trường hợp.
Giảm nguy cơ bằng cách nào?
Duy trì cân nặng phù hợp, vận động đều đặn và kiểm soát đái tháo đường/huyết áp mang lại nhiều lợi ích sức khỏe và có thể góp phần giảm nguy cơ ung thư liên quan béo phì. Nếu đang thừa cân, nên đặt mục tiêu giảm cân thực tế, từ từ và bền vững thay vì theo các chế độ giảm cân cực đoan.
Kết luận
Béo phì là yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư nội mạc tử cung nhưng không phải nguyên nhân duy nhất. Điều cần nhớ nhất là nhận biết chảy máu tử cung bất thường, đặc biệt sau mãn kinh, và đi khám sớm thay vì tự quy mọi thay đổi vòng eo hoặc kinh nguyệt cho “rối loạn nội tiết”.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
