Kinh nguyệt không đều có thể liên quan đến rối loạn phóng noãn, PCOS, tuyến giáp, thay đổi cân nặng, thuốc, u xơ hoặc giai đoạn quanh mãn kinh. Ra máu bất thường kéo dài hoặc ra máu nhiều cần được đánh giá thay vì tự quy cho “rối loạn nội tiết”.
Kinh nguyệt có thể thay đổi đôi chút giữa các tháng, nhưng chu kỳ quá ngắn, quá dài, ra máu giữa kỳ, kéo dài bất thường hoặc lượng máu nhiều có thể thuộc nhóm chảy máu tử cung bất thường. Nguyên nhân rất đa dạng, từ thay đổi phóng noãn đến bệnh lý tử cung, tuyến giáp, rối loạn đông máu hoặc thai kỳ.
Chu kỳ kinh nguyệt bình thường thường kéo dài bao lâu?
ACOG cho biết ở người trưởng thành, chu kỳ kinh thường nằm trong khoảng 21–35 ngày và thời gian hành kinh thường không quá 7 ngày. Điều quan trọng là theo dõi mẫu hình của chính mình, vì sự thay đổi rõ rệt so với trước đây có thể cần được đánh giá.
Những biểu hiện nào được xem là bất thường?
- Ra máu hoặc đốm máu giữa hai kỳ kinh.
- Ra máu sau quan hệ tình dục.
- Chu kỳ thường xuyên ngắn hơn 21 ngày hoặc dài hơn 35 ngày ở người trưởng thành.
- Kỳ kinh kéo dài hơn 7 ngày.
- Ra máu nhiều đến mức phải thay băng/tampon rất thường xuyên.
- Không có kinh trong thời gian dài khi không mang thai và chưa mãn kinh.
Các con số như “dưới 30 ml là ít” hoặc “trên 180 ml là nhiều” không thuận tiện để người dùng tự đo tại nhà và không nên là tiêu chí duy nhất.
Những nguyên nhân thường gặp
Rối loạn phóng noãn và PCOS
Khi không rụng trứng đều đặn, niêm mạc tử cung có thể phát triển và bong không theo chu kỳ ổn định. Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một nguyên nhân thường gặp của kinh thưa hoặc kinh không đều.
Thay đổi cân nặng, ăn uống và vận động quá mức
Giảm cân nhanh, thiếu năng lượng, rối loạn ăn uống hoặc tập luyện cường độ rất cao có thể ảnh hưởng trục hormone điều hòa chu kỳ. Ngược lại, tăng cân và kháng insulin cũng có thể liên quan đến rối loạn phóng noãn ở một số người.
Tuyến giáp và các rối loạn nội tiết khác
Cường giáp, suy giáp và một số rối loạn hormone khác có thể làm thay đổi kinh nguyệt. Bác sĩ sẽ quyết định xét nghiệm nào cần thiết dựa trên triệu chứng và khám lâm sàng.
U xơ, polyp và adenomyosis
Các vấn đề cấu trúc của tử cung có thể gây kinh nhiều, kéo dài hoặc ra máu bất thường. Siêu âm hoặc các phương pháp đánh giá khác có thể được chỉ định khi nghi ngờ.
Thai kỳ và thuốc
Ra máu bất thường ở người có khả năng mang thai luôn cần xem xét thai kỳ. Thuốc tránh thai, dụng cụ tử cung, thuốc chống đông và một số thuốc khác cũng có thể thay đổi kiểu ra máu.
Giai đoạn quanh mãn kinh
Kinh nguyệt có thể trở nên thất thường khi tiến gần mãn kinh. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi chảy máu bất thường ở tuổi trung niên chỉ do hormone; ACOG vẫn khuyến nghị trao đổi với bác sĩ về những thay đổi đáng kể.
Stress có thể làm kinh nguyệt thay đổi không?
Căng thẳng tâm lý có thể liên quan đến thay đổi phóng noãn và chu kỳ ở một số người, nhưng không nên quy mọi rối loạn kinh nguyệt cho stress. Các claim trong bài cũ như “mặc ít khi trời lạnh”, táo bón chèn ép tử cung, sóng điện từ hoặc tiếng ồn trực tiếp gây rối loạn kinh nguyệt không có cơ sở đủ mạnh để sử dụng như nguyên nhân chính.
Khi nào cần đi khám?
Nên đi khám nếu kinh nguyệt thay đổi kéo dài, thường xuyên nằm ngoài khoảng 21–35 ngày, hành kinh trên 7 ngày, ra máu giữa kỳ hoặc sau quan hệ, đau nhiều mới xuất hiện, nghi có thai, hoặc tình trạng ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt.
Ra máu rất nhiều kèm chóng mặt, ngất, khó thở, đau ngực hoặc cảm giác yếu rõ cần được đánh giá khẩn cấp.
Bác sĩ có thể kiểm tra những gì?
Tùy trường hợp, đánh giá có thể gồm thử thai, công thức máu để kiểm tra thiếu máu, xét nghiệm tuyến giáp hoặc hormone, khám phụ khoa và siêu âm. Không phải tất cả người có kinh không đều đều cần làm toàn bộ các xét nghiệm này.
Kết luận
Kinh nguyệt không đều là một biểu hiện, không phải một chẩn đoán duy nhất. Ghi lại ngày bắt đầu – kết thúc, lượng máu tương đối, đau và các triệu chứng kèm theo sẽ giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân chính xác hơn.
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Abnormal Uterine Bleeding
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Heavy and Abnormal Periods
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Heavy Menstrual Bleeding
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Perimenopausal Bleeding and Bleeding After Menopause
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
