.jpg "Tiểu đêm nhiều lần")
Tiểu đêm có thể do uống nhiều nước vào buổi tối, bàng quang tăng hoạt, phì đại tuyến tiền liệt, đái tháo đường, suy tim, thuốc lợi tiểu hoặc rối loạn giấc ngủ. Xác định đúng nguyên nhân là bước quan trọng trước khi điều trị.
Tiểu đêm (nocturia) là tình trạng thức giấc trong đêm để đi tiểu. Tần suất có xu hướng tăng theo tuổi, nhưng nếu phải thức dậy nhiều lần và giấc ngủ bị ảnh hưởng, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ coi đó là “bình thường do tuổi già”.
Vì sao một người có thể tiểu đêm nhiều?
Tiểu đêm không phải một bệnh duy nhất. Nguyên nhân có thể thuộc một hoặc nhiều nhóm: cơ thể tạo quá nhiều nước tiểu về đêm, bàng quang chứa được ít hoặc hoạt động quá mức, bàng quang không tống hết nước tiểu, người bệnh thức giấc vì nguyên nhân khác rồi tiện đi tiểu, hoặc có bệnh lý toàn thân làm tăng lượng nước tiểu.
1. Uống nhiều dịch vào buổi tối
Uống nhiều nước gần giờ ngủ, đặc biệt đồ uống chứa caffeine hoặc rượu, có thể làm tăng số lần đi tiểu ban đêm. Có thể thử chuyển phần lớn lượng nước cần uống sang ban ngày và giảm đồ uống sát giờ ngủ, nhưng không nên cố hạn chế nước quá mức.
2. Bàng quang tăng hoạt hoặc dung tích chức năng thấp
Người có bàng quang tăng hoạt thường có cảm giác buồn tiểu gấp, đi tiểu nhiều lần và đôi khi tiểu không tự chủ. Nhiễm trùng đường tiểu, sỏi hoặc các vấn đề bàng quang khác cũng có thể làm tăng tần suất đi tiểu.
3. Phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới
Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt có thể làm dòng tiểu yếu, khó bắt đầu tiểu, cảm giác tiểu chưa hết và tăng số lần đi tiểu, bao gồm ban đêm. Tuy nhiên, tiểu đêm ở nam lớn tuổi không phải lúc nào cũng do tuyến tiền liệt.
4. Đái tháo đường và một số bệnh toàn thân
Đường huyết cao có thể gây khát và đi tiểu nhiều. Suy tim, bệnh thận hoặc phù chân cũng có thể làm dịch từ chân trở lại tuần hoàn khi nằm và tăng lượng nước tiểu về đêm.
5. Ngưng thở khi ngủ và rối loạn giấc ngủ
Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ có liên quan với tiểu đêm. Ngoài ra, một người mất ngủ vì đau, lo âu hoặc nguyên nhân khác có thể thức dậy trước rồi mới đi tiểu, nên điều trị chỉ tập trung vào bàng quang sẽ không giải quyết được toàn bộ vấn đề.
6. Thuốc và thời điểm dùng thuốc
Thuốc lợi tiểu có thể làm tăng lượng nước tiểu. Nếu tiểu đêm xuất hiện sau khi bắt đầu hoặc thay đổi thuốc, nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm dùng; không tự ý ngừng hoặc chuyển giờ thuốc.
Nhật ký bàng quang có ích như thế nào?
Ghi lại thời điểm uống nước, loại đồ uống, số lần đi tiểu và lượng nước tiểu trong vài ngày có thể giúp bác sĩ phân biệt tiểu đêm do sản xuất nhiều nước tiểu, vấn đề bàng quang hay rối loạn giấc ngủ. Đây thường là bước đánh giá hữu ích hơn việc tự đoán nguyên nhân.
Những cách có thể thử tại nhà
- Giảm lượng đồ uống sát giờ đi ngủ nhưng vẫn uống đủ trong ngày.
- Hạn chế caffeine và rượu vào buổi tối nếu chúng làm triệu chứng nặng hơn.
- Đi tiểu trước khi ngủ.
- Nếu có phù chân, trao đổi với bác sĩ về cách kiểm soát phù và thời điểm kê cao chân phù hợp.
- Giữ đường đi tới nhà vệ sinh đủ sáng và an toàn để giảm nguy cơ té ngã ban đêm.
Khi nào nên đi khám?
Nên đi khám nếu tiểu đêm xuất hiện mới, tăng nhanh, gây mất ngủ đáng kể hoặc đi kèm tiểu buốt, tiểu máu, sốt, đau lưng/hông, khát nhiều, sụt cân, phù chân, khó thở, dòng tiểu yếu hoặc bí tiểu.
Kết luận
Tiểu đêm có thể liên quan đến thói quen uống nước, bàng quang, tuyến tiền liệt, giấc ngủ hoặc các bệnh toàn thân. Điều trị hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân, vì vậy nếu tình trạng lặp lại nhiều và ảnh hưởng giấc ngủ, nên được đánh giá thay vì chỉ tự giảm nước hoặc dùng thuốc.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
