Mùa nóng có thể làm tăng nguy cơ bệnh do nhiệt, viêm tai sau khi bơi, bệnh do muỗi truyền, tay chân miệng, rôm sảy và các vấn đề liên quan đến nắng. Phòng ngừa nên tập trung vào giữ mát, đủ nước, vệ sinh, chống muỗi, chống nắng và tiêm chủng đúng khuyến cáo.
Mùa hè và thời tiết nóng có thể làm tăng một số nguy cơ đối với trẻ như bệnh do nhiệt, vấn đề khi bơi, côn trùng truyền bệnh và các bệnh lây nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ. Không phải tất cả đều là “bệnh mùa hè” theo nghĩa chặt chẽ, vì nhiều bệnh có thể xảy ra quanh năm.
1. Viêm ống tai ngoài sau khi bơi
Nước còn đọng trong ống tai có thể tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Trẻ có thể đau khi kéo vành tai, ngứa, đỏ, sưng hoặc chảy dịch. Sau khi bơi nên làm khô tai nhẹ nhàng; không tự ngoáy sâu hoặc nhỏ dung dịch sát khuẩn nếu chưa biết màng nhĩ có an toàn hay không.
2. Kiệt sức do nóng và sốc nhiệt
Trẻ nhỏ phụ thuộc vào người lớn để được giữ mát và uống đủ nước. Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, yếu và vã nhiều mồ hôi có thể là dấu hiệu bệnh do nóng. Lú lẫn, co giật, mất ý thức hoặc thân nhiệt rất cao gợi ý sốc nhiệt và cần cấp cứu.
Không bao giờ để trẻ một mình trong ô tô đang đỗ, kể cả khi mở hé cửa kính.
3. Rôm sảy do nóng
Bài cũ gọi tình trạng này là “sốt phát ban”, nhưng mô tả thực tế phù hợp hơn với rôm sảy do nóng. Rôm sảy thường xuất hiện khi mồ hôi bị giữ lại trên da trong thời tiết nóng ẩm. Giữ trẻ ở nơi mát, mặc quần áo nhẹ và giữ vùng da khô thường giúp cải thiện.
4. Viêm mũi dị ứng
Phấn hoa, bụi, mạt bụi hoặc dị nguyên khác có thể gây hắt hơi, ngứa mũi, nghẹt mũi và chảy nước mũi trong. Cách phòng ngừa phụ thuộc dị nguyên cụ thể; khẩu trang có thể hữu ích trong một số môi trường nhiều bụi hoặc phấn hoa.
5. Chàm bùng phát
Nóng, mồ hôi, nước hồ bơi hoặc thay đổi môi trường có thể khiến chàm nặng hơn ở một số trẻ. Nên duy trì dưỡng ẩm, tránh các yếu tố kích thích đã biết và dùng thuốc theo kế hoạch điều trị nếu trẻ đã được bác sĩ chẩn đoán chàm.
6. Sốt xuất huyết và viêm não Nhật Bản
Cả hai đều liên quan đến muỗi truyền bệnh, nhưng cơ chế và dịch tễ khác nhau. Gia đình nên giảm nơi muỗi sinh sản, dùng biện pháp chống muỗi phù hợp và cho trẻ tiêm vaccine viêm não Nhật Bản theo lịch tiêm chủng được khuyến cáo tại Việt Nam. Không nên dùng một lịch liều cố định trong bài viết vì lịch phụ thuộc loại vaccine và chương trình đang áp dụng.
7. Ngộ độc thực phẩm và tiêu chảy
Nhiệt độ cao có thể làm thực phẩm hỏng nhanh hơn nếu bảo quản không đúng. Nên giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn, nấu chín phù hợp, rửa tay và tránh để trẻ ăn thực phẩm có dấu hiệu hư hỏng. Khi trẻ nôn hoặc tiêu chảy, cần đặc biệt theo dõi nguy cơ mất nước.
8. Bệnh tay chân miệng
Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi và có thể gây sốt, loét miệng, phát ban ở tay và chân. Rửa tay thường xuyên, vệ sinh các bề mặt và đồ chơi hay chạm, đồng thời hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh giúp giảm lây lan.
9. Ong và côn trùng đốt
Phần lớn vết đốt gây đau, đỏ hoặc sưng tại chỗ, nhưng phản ứng dị ứng nặng có thể xảy ra. Nếu trẻ khó thở, sưng môi/lưỡi/họng, chóng mặt hoặc lơ mơ sau khi bị đốt, cần gọi cấp cứu.
10. Tổn thương do tia UV
Tia UV có thể gây cháy nắng và tổn thương mắt. Nên cho trẻ chơi ở nơi có bóng râm khi nắng mạnh, mặc quần áo che phủ, đội mũ, đeo kính chống UV phù hợp và dùng kem chống nắng theo hướng dẫn cho độ tuổi.
Khi nào nên đưa trẻ đi khám ngay?
Cần đánh giá y tế sớm nếu trẻ khó thở, lơ mơ, co giật, mất nước rõ, sốt cao kéo dài, đau tai kèm chảy dịch, nôn nhiều, không uống được nước hoặc có biểu hiện khiến cha mẹ lo ngại. Với nghi ngờ sốc nhiệt hoặc phản vệ sau côn trùng đốt, cần cấp cứu.
Kết luận
Mùa hè mang đến nhiều hoạt động ngoài trời nhưng cũng đi kèm các nguy cơ khác nhau. Giữ trẻ đủ mát và đủ nước, bơi an toàn, vệ sinh tay – thực phẩm, phòng muỗi, chống nắng và tiêm chủng đúng khuyến cáo là những biện pháp thiết thực hơn việc dự trữ tùy ý nhiều thuốc để tự điều trị.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
