Liệu pháp estrogen có thể giúp kiểm soát một số triệu chứng mãn kinh ở người phù hợp, nhưng lợi ích và nguy cơ phụ thuộc nhiều yếu tố. Không nên tự ý mua hoặc dùng estrogen để “cân bằng nội tiết” nếu chưa được đánh giá y tế.
Estrogen là nhóm hormone có nhiều vai trò trong cơ thể, bao gồm hệ sinh sản, xương và nhiều mô khác. Ở giai đoạn quanh mãn kinh và sau mãn kinh, nồng độ estrogen thay đổi có thể liên quan đến bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, triệu chứng âm đạo – tiết niệu và thay đổi sức khỏe xương.
Liệu pháp estrogen được dùng trong những trường hợp nào?
Liệu pháp hormone mãn kinh có thể được bác sĩ cân nhắc để điều trị các triệu chứng như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm và một số triệu chứng âm đạo – tiết niệu. Estrogen toàn thân cũng có tác dụng bảo vệ xương ở một số phụ nữ phù hợp.
Không phải mọi phụ nữ mãn kinh đều cần dùng hormone và không nên tự mua estrogen để “cân bằng nội tiết”. Quyết định điều trị phụ thuộc mức độ triệu chứng, tuổi, thời điểm từ khi mãn kinh, tiền sử bệnh và mục tiêu của người bệnh.
Vì sao không nên tự ý dùng estrogen?
Các dạng estrogen khác nhau về liều, đường dùng và mức hấp thu. Nguy cơ cũng không giống nhau giữa estrogen đường uống, qua da và estrogen dùng tại chỗ. Việc chọn thuốc cần cân nhắc tiền sử huyết khối, bệnh tim mạch, ung thư phụ thuộc hormone, bệnh gan, chảy máu âm đạo bất thường và nhiều yếu tố khác.
Nguy cơ không giống nhau ở tất cả mọi người
Liệu pháp hormone có thể liên quan đến các nguy cơ như huyết khối và một số biến cố khác ở một số nhóm người. Nguy cơ ung thư vú cũng phụ thuộc loại liệu pháp, thời gian sử dụng và nhiều yếu tố cá nhân. Vì vậy, không nên mô tả estrogen theo hướng “chắc chắn gây ung thư” hoặc “chắc chắn gây bệnh tim”.
Hướng tiếp cận hiện nay là đánh giá lợi ích – nguy cơ cho từng người và xem xét lại định kỳ trong quá trình điều trị.
Người còn tử cung thường cần bảo vệ nội mạc tử cung
Ở người còn tử cung, estrogen toàn thân dùng đơn độc có thể kích thích nội mạc tử cung. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ bổ sung một progestogen hoặc lựa chọn phương án bảo vệ nội mạc phù hợp để giảm nguy cơ tăng sản và ung thư nội mạc tử cung.
Estrogen tại chỗ và estrogen toàn thân không phải là một
Estrogen dùng tại chỗ ở âm đạo thường được sử dụng cho các triệu chứng niệu – sinh dục và có mức hấp thu toàn thân khác với liệu pháp hormone toàn thân. Vì vậy, không nên áp dụng nguyên xi tất cả cảnh báo của thuốc estrogen toàn thân cho mọi sản phẩm estrogen tại chỗ.
Có thể thay estrogen bằng thực phẩm chứa phytoestrogen không?
Đậu nành, hạt lanh và một số thực phẩm có chứa phytoestrogen, nhưng chúng không phải là “estrogen tự nhiên thay thế thuốc” và không nên dùng với mục tiêu tự điều chỉnh nồng độ hormone. Một chế độ ăn cân bằng, vận động thường xuyên, ngủ đủ và không hút thuốc vẫn quan trọng đối với sức khỏe trong giai đoạn mãn kinh, nhưng không phải là phương án thay thế trực tiếp cho điều trị khi triệu chứng cần can thiệp.
Khi nào nên trao đổi với bác sĩ?
Nếu các triệu chứng mãn kinh ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt, đời sống tình dục hoặc chất lượng cuộc sống, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá lựa chọn điều trị. Người đang dùng hormone cũng nên đi khám theo lịch và báo ngay khi có chảy máu âm đạo bất thường, đau ngực, khó thở, sưng đau một chân hoặc các triệu chứng cấp tính khác.
Kết luận
Estrogen không phải là thuốc nên tự bổ sung, nhưng cũng không nên xem liệu pháp hormone là “nguy hiểm cho tất cả mọi người”. Khi được lựa chọn đúng đối tượng, đúng dạng thuốc và theo dõi phù hợp, liệu pháp hormone có thể mang lại lợi ích rõ rệt cho một số triệu chứng mãn kinh. Quyết định sử dụng cần được cá thể hóa cùng bác sĩ.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền.
