Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm A gây ra. Phần lớn người bệnh hồi phục sau vài ngày đến dưới hai tuần, nhưng một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng. Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi, cùng người cao tuổi và người có bệnh nền là những nhóm cần được theo dõi sát hơn.
Cúm thường khởi phát khá đột ngột với các biểu hiện như sốt hoặc cảm giác ớn lạnh, ho, đau họng, sổ hoặc nghẹt mũi, đau nhức cơ thể, đau đầu và mệt mỏi. Trẻ em đôi khi còn có nôn hoặc tiêu chảy. Không phải người mắc cúm nào cũng có sốt.
Cúm A có thể gây những biến chứng nào?
Đa số trường hợp cúm diễn biến nhẹ, tuy nhiên bệnh có thể gây biến chứng, đặc biệt ở người thuộc nhóm nguy cơ cao.
Viêm phổi và biến chứng hô hấp
Viêm phổi là một trong những biến chứng nghiêm trọng của cúm. Tình trạng này có thể do virus cúm gây ra trực tiếp hoặc liên quan đến bội nhiễm vi khuẩn. Một số trường hợp nặng có thể tiến triển thành suy hô hấp.
Biến chứng thần kinh
Cúm có thể liên quan đến các biến chứng thần kinh như bệnh não hoặc viêm não. Đây là những biến chứng hiếm nhưng có thể nghiêm trọng, đặc biệt khi trẻ xuất hiện lơ mơ, thay đổi ý thức hoặc co giật.
Biến chứng tim và toàn thân
Một số biến chứng ít gặp khác gồm viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim, viêm cơ, tiêu cơ vân, nhiễm trùng huyết và suy nhiều cơ quan. Những tình trạng này cần được đánh giá và điều trị tại cơ sở y tế.
Làm nặng bệnh nền
Cúm có thể làm nặng thêm một số bệnh mạn tính như hen, bệnh tim hoặc đái tháo đường. Người có bệnh nền cần liên hệ cơ sở y tế sớm hơn nếu xuất hiện triệu chứng cúm hoặc tình trạng bệnh sẵn có trở nên khó kiểm soát.
Những ai có nguy cơ cao bị biến chứng do cúm?
- Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi.
- Người từ 65 tuổi trở lên.
- Phụ nữ mang thai và trong thời gian ngắn sau sinh.
- Người có bệnh mạn tính như hen, bệnh phổi, bệnh tim, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan hoặc một số bệnh thần kinh.
- Người có hệ miễn dịch suy yếu do bệnh lý hoặc do điều trị.
Dấu hiệu cảnh báo ở trẻ cần đưa đi khám ngay
Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Thở nhanh, khó thở hoặc có dấu hiệu co kéo lồng ngực khi thở.
- Môi hoặc mặt tím tái.
- Đau ngực.
- Đau cơ nhiều đến mức trẻ không muốn hoặc không thể đi lại bình thường.
- Dấu hiệu mất nước như tiểu rất ít hoặc không tiểu trong khoảng 8 giờ, khô miệng hoặc khóc không có nước mắt.
- Trẻ lơ mơ, khó đánh thức hoặc không tương tác như bình thường khi thức.
- Co giật.
- Sốt rất cao khoảng 40°C trở lên và không đáp ứng với thuốc hạ sốt theo hướng dẫn.
- Trẻ dưới 12 tuần tuổi có bất kỳ mức sốt nào.
- Sốt hoặc ho đã cải thiện nhưng sau đó quay lại hoặc nặng hơn.
- Bệnh nền trở nên nặng hơn.
Danh sách trên không bao gồm mọi tình huống. Nếu trẻ có biểu hiện khiến cha mẹ lo lắng, diễn biến nhanh hoặc khác thường, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.
Có nên tự điều trị cúm A tại nhà?
Nhiều người mắc cúm nhẹ có thể nghỉ ngơi và theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, trẻ nhỏ, người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc người có biểu hiện nặng nên được tư vấn y tế sớm.
Thuốc kháng virus cúm là thuốc kê đơn và có thể được bác sĩ chỉ định trong một số trường hợp. Điều trị thường có lợi nhất khi được bắt đầu sớm, đặc biệt ở người có nguy cơ biến chứng hoặc đang bệnh nặng. Kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm và chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định có chỉ định phù hợp.
Cách giảm nguy cơ mắc cúm và biến chứng
Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nghiêm trọng. Ngoài ra, nên che miệng khi ho hoặc hắt hơi, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng và chú ý thông khí không gian sinh hoạt.
Kết luận
Cúm A thường có thể tự hồi phục, nhưng không nên chủ quan ở trẻ nhỏ và người có nguy cơ cao. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu khó thở, tím tái, mất nước, lơ mơ, co giật hoặc tình trạng cải thiện rồi đột ngột xấu đi giúp người chăm sóc đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.
Lưu ý: Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ, dược sĩ hay người hành nghề y tế có thẩm quyền. Nếu trẻ có dấu hiệu nặng hoặc diễn biến bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá.
