Viêm gan B là tình trạng viêm gan do siêu vi viêm gan B gây ra, có thể gây tổn thương gan và ung thư gan. Nhiều người nhiễm vi-rút không biết họ bị nhiễm. Con đường lây truyền viêm gan B phổ biến nhất ở nhiều quốc gia là từ mẹ sang con trong khi sinh.
Viêm gan – những điều cơ bản
Từ "viêm gan" dùng để chỉ tình trạng viêm gan. Gan của bạn rất quan trọng đối với sức khỏe của bạn. Khi gan bị viêm hoặc tổn thương, nó không thể hoạt động bình thường, điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn
Viêm gan có thể do rượu, ma túy hoặc vi rút gây ra. Các loại vi-rút gây viêm gan phổ biến nhất là vi-rút viêm gan A, vi-rút viêm gan B và vi-rút viêm gan C. Những loại virus này đều khác nhau và điểm chung duy nhất của chúng là chúng ảnh hưởng đến gan.
Viêm gan A lây lan qua thực phẩm hoặc nước bị nhiễm bệnh. Cơ thể con người sẽ tự động đào thải virus sau một thời gian ngắn. Đã có vắc-xin ngừa viêm gan A.
Viêm gan C lây truyền qua tiếp xúc máu với máu và có thể gây tổn thương gan và ung thư gan. Có phương pháp điều trị nhưng không có vắc-xin để ngăn ngừa viêm gan C.
Điều gì xảy ra nếu bạn bị viêm gan B?
Viêm gan B được chia thành cấp tính và mãn tính. Sau khi hầu hết người trưởng thành bị nhiễm virus viêm gan B sẽ tự động đào thải virus và tạo ra kháng thể trong vòng 6 tháng. Một khi vi-rút bị loại bỏ, họ không thể bị tái nhiễm vi-rút viêm gan B hoặc truyền bệnh cho người khác. Đây được gọi là viêm gan B cấp tính.
Khi nhiễm bệnh kéo dài hơn 6 tháng, họ đã bị nhiễm viêm gan B mãn tính. Trẻ sơ sinh bị nhiễm viêm gan B, 90% trong số đó phát triển thành viêm gan B mãn tính, có thể gây tổn thương gan, suy gan (gan không hoạt động bình thường) và đôi khi là ung thư gan ở tuổi trưởng thành.
Bạn bị nhiễm viêm gan B càng trẻ thì nguy cơ tổn thương gan và ung thư gan khi trưởng thành càng cao. Hầu hết những người bị viêm gan B mãn tính ở Úc được sinh ra ở nước ngoài và mắc bệnh viêm gan B khi họ còn là trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ.
Viêm gan B mãn tính và sức khỏe của bạn
Nếu bạn bị viêm gan B mãn tính, bạn phải đi khám bác sĩ ít nhất mỗi năm một lần vì gan có thể bị tổn thương bất cứ lúc nào. Bác sĩ sẽ cho bạn lời khuyên tốt nhất về cách chăm sóc bản thân và bảo vệ lá gan của bạn. Bác sĩ cũng sẽ cho bạn biết nếu bạn cần dùng thuốc và giới thiệu bạn đến bác sĩ chuyên khoa gan nếu cần. Hầu hết những người bị viêm gan B mãn tính đều sống khỏe mạnh và không dùng thuốc điều trị viêm gan B.
Giúp bảo vệ gan của bạn:
• Uống ít hoặc không uống rượu
• Ăn một chế độ ăn uống cân bằng và tránh lượng chất béo dư thừa
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh
• Bỏ hoặc cắt giảm hút thuốc
• Tập thể dục thường xuyên
• Quản lý căng thẳng của bạn, tìm kiếm sự giúp đỡ và nghỉ ngơi
• Tiêm vắc-xin viêm gan A để bảo vệ bạn khỏi một loại vi-rút viêm gan khác có thể gây ra bệnh gan nghiêm trọng hơn.
Không có thứ gọi là "người lành mang mầm bệnh"
Viêm gan B mãn tính là một bệnh phức tạp, diễn biến theo thời gian và một số giai đoạn không gây tổn thương cho gan. Trước đây, những bệnh nhân sống sót qua giai đoạn này đôi khi được gọi là "người lành mang trùng". Tuy nhiên, bệnh viêm gan B mãn tính có thể thay đổi mà bạn không biết và bạn có nguy cơ bị tổn thương gan. Bây giờ chúng ta biết rằng không có thứ gọi là "người mang mầm bệnh khỏe mạnh". Cách duy nhất để biết viêm gan B mãn tính đang gây ra những tác hại gì cho gan của bạn là thông qua các xét nghiệm gan thường xuyên. Ngay cả khi trước đây bạn được gọi là "người mang mầm bệnh khỏe mạnh", bạn vẫn cần gặp bác sĩ và được kiểm tra ít nhất mỗi năm một lần.
Con đường dẫn đến bị viêm gan B?
Viêm gan B có trong chất dịch cơ thể của bệnh nhân, chẳng hạn như máu, tinh dịch và dịch âm đạo. Viêm gan B chỉ có thể lây truyền khi chất dịch cơ thể của một người xâm nhập vào cơ thể người khác. Ngay cả chất lỏng cơ thể với số lượng nhỏ đến vô hình vẫn có thể truyền vi-rút.
Người nhiễm viêm gan B càng trẻ thì nguy cơ nhiễm viêm gan B mãn tính khi trưởng thành càng cao. Các trường hợp phổ biến nhất là:
Xảy ra khi sinh và lây truyền từ người mẹ bị nhiễm bệnh sang trẻ sơ sinh, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.
Trong thời thơ ấu, nó được truyền từ người này sang người khác qua vết loét hoặc vết thương không mặc quần áo. Hầu hết những người trưởng thành bị nhiễm viêm gan B sẽ tự động loại trừ vi-rút. Các trường hợp nhiễm viêm gan B phổ biến nhất ở người lớn là:
• Quan hệ tình dục với người bị viêm gan B mà không sử dụng bao cao su.
• Dùng chung dụng cụ tiêm chích ma túy.
Viêm gan B cũng có thể lây truyền qua:
• Dùng chung các vật dụng cá nhân như dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng khác có thể dính máu.
• Lây truyền qua đường tiêm, thủ thuật y tế và nha khoa ở một số quốc gia nơi đồ dùng không được khử trùng đúng cách. Ở Úc, những thứ này an toàn.
• Lây truyền qua truyền máu ở một số quốc gia nơi máu không được sàng lọc viêm gan B. Ở Úc, nó an toàn.
• Thông qua các phương pháp điều trị truyền thống có thể liên quan đến máu, chẳng hạn như châm cứu.
• Sử dụng thiết bị xăm chưa được khử trùng đúng cách, bao gồm cả xăm thẩm mỹ.
Bạn không thể bị viêm gan B từ:
• Ho
• Ôm
• Côn trung căn
• Tiện nghi phòng tắm và nhà vệ sinh chung
• Đồ dùng nhà bếp và dao kéo dùng chung
• Hồ bơi
Nuôi con bằng sữa mẹ là an toàn, đặc biệt nếu em bé đã được tiêm phòng viêm gan B.
Viêm gan B phổ biến trên toàn thế giới như thế nào?
Hơn 350 triệu người trên thế giới mắc bệnh viêm gan B mãn tính, dẫn đến 1 triệu ca tử vong mỗi năm. Ở nhiều quốc gia, đường lây truyền viêm gan B phổ biến nhất là từ mẹ sang con trong khi sinh.
Các triệu chứng như thế nào?
Hầu hết những người bị viêm gan B mãn tính không có bất kỳ triệu chứng cụ thể nào và nhiều bệnh nhân không biết mình có vi rút. Tuy nhiên, ngay cả khi không có bất kỳ triệu chứng nào, virus vẫn có thể gây hại cho gan.
Các triệu chứng đến rồi đi và có thể bắt chước các triệu chứng của các bệnh khác. Các triệu chứng có thể có của viêm gan B mãn tính bao gồm:
• Đau khớp
• Không thèm ăn
• Chóng mặt (cảm thấy rất muốn nôn)
• Gan (bụng trên bên phải) đau
• Mệt mỏi, trầm cảm và khó chịu
• Nôn mửa
Cách duy nhất để biết bạn có bị viêm gan B hay không là xét nghiệm máu thích hợp.
Không phải tất cả các xét nghiệm máu đều có thể cho biết bạn có bị viêm gan B hay không. Bác sĩ của bạn phải làm một số xét nghiệm máu để xem bạn có bị nhiễm trùng hay không. Việc sàng lọc này có thể cho biết bạn có bị viêm gan B mãn tính hay không hoặc liệu bạn đã phát triển các kháng thể đối với bệnh viêm gan B hay chưa. Bạn sẽ cần hỏi bác sĩ những xét nghiệm sàng lọc mà bạn phải thực hiện để biết mình có bị viêm gan B hay không.
Nếu bạn bị viêm gan B mãn tính, bác sĩ có thể làm thêm các xét nghiệm để xem gan của bạn có bị tổn thương hay không và bạn cần dùng thuốc. Bác sĩ của bạn có thể giải thích từng xét nghiệm sàng lọc và mục đích của xét nghiệm đó.
Bạn nên được sàng lọc viêm gan B nếu bạn:
• Được sinh ra hoặc đã sống ở một quốc gia nơi bệnh viêm gan B phổ biến hoặc nơi không có vắc-xin viêm gan B miễn phí cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ em.
• Cha mẹ hoặc thành viên gia đình bị viêm gan B, bệnh gan hoặc ung thư gan.
• Đã từng có bạn tình bị viêm gan B, hoặc sống với người bị viêm gan B mãn tính.
• Đã được truyền máu, thủ tục y tế hoặc nha khoa ở một nước đang phát triển.
• Đã tham gia vào các hoạt động văn hóa liên quan đến máu, chẳng hạn như xăm mình, v.v.
Có loại thuốc nào có thể giúp được không?
Mặc dù không có cách chữa trị viêm gan B, nhưng có những loại thuốc có thể kiểm soát vi-rút. Những loại thuốc này có thể làm giảm tổn thương gan và giảm nguy cơ ung thư gan. Chúng cũng có thể giúp gan tự phục hồi. Bác sĩ sẽ cho bạn biết nếu bạn cần dùng thuốc. Đây là lý do tại sao việc đi khám bác sĩ thường xuyên là rất quan trọng.
Nếu cần dùng thuốc, bác sĩ sẽ giới thiệu bạn đến bác sĩ chuyên khoa gan. Một chuyên gia sẽ giải thích những loại thuốc nào có sẵn và loại nào là tốt nhất cho bạn. Một khi bạn bắt đầu dùng thuốc, bạn phải gặp bác sĩ chuyên khoa thường xuyên. Sau khi bắt đầu, điều quan trọng là tiếp tục dùng thuốc thường xuyên. Nếu bạn gặp vấn đề với thuốc này, đừng ngừng dùng thuốc, hãy nói với bác sĩ của bạn trước.
Hãy cho bác sĩ và chuyên gia của bạn biết nếu bạn đang dùng bất kỳ loại thuốc thảo dược hoặc tự nhiên nào khác hoặc các phương thuốc truyền thống vì một số trong số này có thể ảnh hưởng đến gan của bạn hoặc ngăn thuốc của bạn hoạt động. Bác sĩ của bạn có thể cho bạn biết những loại thảo mộc hoặc phương pháp điều trị truyền thống nào nên tránh.
Làm thế nào chúng ta có thể ngừng lây nhiễm viêm gan B?
Tiêm phòng là cách tốt nhất để bảo vệ gia đình bạn và những người thân thiết khỏi bị nhiễm viêm gan B.
Tại Úc, có những loại vắc-xin miễn phí dành cho tất cả các bà mẹ tiêm phòng cho con mới sinh của họ. Trong 12 tháng đầu đời, trẻ sơ sinh cần được tiêm phòng nhiều lần để được bảo vệ hoàn toàn. Vắc xin viêm gan B an toàn và có tác dụng tốt.
Ngoài ra còn có vắc-xin miễn phí dành cho trẻ em, thanh thiếu niên, thành viên gia đình và những người đã tiếp xúc gần gũi với người bị viêm gan B. Hãy hỏi bác sĩ của bạn để biết chi tiết.
Những điều khác tất cả chúng ta có thể làm để ngăn ngừa nhiễm viêm gan B:
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với máu: Không dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng và các vật dụng cá nhân khác.
• Băng bất kỳ vết thương hở nào và rửa sạch vết máu bằng chất khử trùng. Đừng để người khác chạm vào vết thương và máu của bạn trừ khi họ đeo găng tay.
• Cho các vật dụng cá nhân như khăn giấy, băng vệ sinh, tampon, băng cá nhân vào túi Ziploc và vứt bỏ.
• Sử dụng bao cao su và chất bôi trơn khi quan hệ tình dục.
• Không dùng chung kim tiêm hoặc bất kỳ đồ dùng nào khác khi tiêm thuốc.
Bạn phải nói với ai?
Đây thường là một câu hỏi khó trả lời vì mọi người đều có những nhu cầu và tương tác khác nhau. Nói chuyện với người có thể hiểu và hỗ trợ bạn sẽ rất hữu ích. Dành thời gian của bạn quyết định người mà bạn cảm thấy bạn có thể tin tưởng.
Mặc dù bạn không cần phải nói với bất kỳ ai rằng bạn bị viêm gan B, nhưng bạn phải tránh lây nhiễm cho người khác. Điều quan trọng là phải nói với những người bạn ở chung nhà và bạn tình của bạn để họ đi xét nghiệm và tiêm phòng, nhưng bạn không cần phải nói với bất kỳ ai khác.
Việc nói với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn, chẳng hạn như nha sĩ hoặc bác sĩ khác, có thể giúp họ chăm sóc y tế tốt nhất cho bạn, nhưng điều đó tùy thuộc vào bạn. Các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe chăm sóc cho bạn có trách nhiệm bảo vệ quyền riêng tư của bạn và giữ bí mật thông tin của bạn. Họ không thể phân biệt đối xử với bạn dưới bất kỳ hình thức nào.
Có một số tình huống ở NSW mà bạn phải cho người khác biết rằng bạn bị viêm gan B mãn tính.